Hottobil

İlk tek hücreli canlıdan günümüze, dünyada, canlılık hem kendini kendisiyle çoğaltarak hem de kendisini başka türlere zamanla evirerek varlığını arttırarak sürdürmüş. Çoğalan canlı sayısıyla beraber sadece hayvanlar arasında değil, tüm canlılar arasında karşılıklı etkiye dayalı birlikte yaşam devam etti. Canlılar arasındaki süregelen bu etkileşimlerin nedenleri ve sonuçları, galiba daha çok, mutualist, parazit gibi ilişkilerin yanı sıra belki de daha önemli olarak avlananlar ve avlayanlar içindeki ve canlı-cansız ekosistemdeki toplu yaşam içinde canlıların ve cansızların hem birbiri içerisinde hem de birbirine karşı oluşan birliktelikleri geçmişten gelen bu toplu yaşamın var ettiği bilincin kökenini oluşturmuştur.

Toplum ve topluluk içinde yaşayan canlıların psikolojileriyle ilgili yukarıda anlattığım özellikle beslenme ve korunma gibi nedenlerle evrimsel süreçte gelişmiş olan bilincin varlık etkeni olarak sadece soyut olan bir düşünce değil, aslında bu etkinin nedeninin zaten canlıda var olan biyolojik bir merkezin kontrolünde olmasını beklemek gerekiyor. Bu anlamda insanların bir güruh halinde benzer fikirler, benzer davranışlar ve eylemlerle yaşamını devam ettirmesi yani yaşamdaki arkadaşlık ilişkilerinin grup grup birbirine benzer insanların oluşturduğu sanki bir parti haline gelmesi ve bana göre günlük yaşamımızda arkadaşlık ilişkilerinin belki de en merkezinde olan olay ya da durum olmasını bazı nedenleriyle bir gazetede okuduğum şu yapılmış deneylerle anlayabiliriz. Swarthmore Üniversitesi’nden Psikolog Solomon Asch 1951 yılında yaptığı bir çalışmayla bireylerin fikirlerini sadece soyut düşünceler olarak değil çok açıkça gözüken somut nesnelerde bile kararını çoğunluğun ortak görüşüne uyarak değiştirdiğini bilimsel olarak göstermiş. Bu karar değişikliği veya o yönde karar verme eğilimi net olarak gözüken çoğunluğun yanlış kararlarında bile var olmakta ve daha sonra bazı bilim adamları bu hâli açıklarken uyum sağlamanın nedeni olarak sosyal ortamda kendini kabul ettirmek ve güvende olma isteğinin yarattığını söylemişler ve diğer deneylerde ortak görüşe aykırı bir davranışın bir psikolojik rahatsızlık olan anksiyete ve yalnızlaşan kişinin kafasında karmaşaya yol açmakta olduğu belirlenmiş. Bu hâl, farklı davranışlar yaptığımızda oluşan iç gerginliğin, korkunun, sıkıntının vb. başka duyguların bu şekilde kişiyi ele geçirişi ve burada bu etkinin somut olarak kendini hissettirmesini sağlayacak bedende organik bir etki mekanizması olduğunu düşündürtüyor. Bir sosyal nörobilimci Radboud Üniversitesi’nden Vasily Klucharev, elde edilen sonuçlardaki durumun beyindeki pekiştirici öğrenmeyle ilgili sistemin rolü olduğunu düşünüyor. Geçmişte yapılan bazı araştırmalarda beyindeki öğrenme sisteminin parçaları olan rostral singulat bölge ve nukleus akkumbensin insanların bir bahis oyununda kötü karar vermiş olmaları ya da stratejilerini değiştirme durumunda bu bölgelerin etkinliğinin arttığı gözlemlenmiş ve Vasily Klucharev bazı meslektaşları ile toplumsal beklentilerin dışında onlara da aykırı olabilecek şekilde davranıldığında gene aynı sistemin çalışıp çalışmadığını beyin işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) adı verilen galiba bir cihazla kayıt altına alınmış. Deneyin yapılış yöntemini atlayıp sonuçlarına gelirsek ortaya çıkan sonuçta, farklı bir davranışın yapılış esnasında ya da sonucunda bu bölgelerde aktive artışı gözlenmiş.

Toplum içindeki insanın psikolojisi üzerine yapılan bu deneyler bizlere kendini sorgulayabilen insanın sorgulayabildiği zamandan beri bilebileceği, zaten bazı düşünenlerin bildiği, bazı gerçekleri bilimsel olarak sinirsel ve biyokimyasal olası mekanizmasıyla beraber açıklamaya çalışmıştır.